मुख्य मजकुराकडे जा
NiyamHQ

GST नोटिशींचे प्रकार, सोप्या भाषेत

खाली तुमचा फॉर्म क्रमांक शोधा. प्रत्येक नोटिशीसोबत सांगितले आहे की अधिकारी काय इच्छितो, त्यामागे कोणता कायदा आहे आणि उत्तराची मुदत काय आहे.

अचूक उत्तरापेक्षा वेळेत उत्तर महत्त्वाचे — deadline first, perfection second. खालील साचा (skeleton) प्रत्येक उत्तरात वापरा.

✓ अधिकृत अधिसूचनांनुसार पडताळले · २९ सप्टें, २०२६ · आम्ही पडताळणी कशी करतो →

अलीकडील बदल: GSTAT अपील मुदत 31 जुलै 2026 पर्यंत वाढवली (३० जून, २०२६)

उत्तराचा साचा: मान्य विरुद्ध वादग्रस्त

अधिकारी याच क्रमाने उत्तर वाचू इच्छितो — मसुदा आमच्या जनरेटरने बनवा किंवा स्वतः लिहा:

  1. संदर्भ (reference) — नोटीस क्रमांक व तारीख, GSTIN, व्यवसायाचे नाव, कर कालावधी, अधिकाऱ्याचे पदनाम.
  2. मान्य तथ्ये (admitted) — ज्याशी सहमत आहात ते स्पष्ट लिहा (जसे “मार्च 2026 मध्ये GSTR-1, GSTR-3B पेक्षा ₹12,400 जास्त”).
  3. वादग्रस्त मुद्दे (disputed) — प्रत्येक आरोपाचे वेगळ्या परिच्छेदात उत्तर, इनव्हॉइस/रिटर्न/हिशेबाच्या पुराव्यासह.
  4. DRC-03 ने भरणा (असल्यास) — जेवढी मागणी मान्य आहे तेवढी पोर्टलवर DRC-03 ने भरा आणि उत्तरात DRC-03 चा ARN व तारीख नक्की लिहा.
  5. विनंती (prayer) — स्पष्ट मागण्या: कार्यवाही संपवा, कलम 75(4) अंतर्गत सुनावणी द्या, किंवा मागणी मान्य रकमेपर्यंत कमी करा.

ASMT-11 चेकलिस्ट

  • ASMT-10 मधील प्रत्येक विसंगतीचे मुद्दानिहाय उत्तर
  • GSTR-1 विरुद्ध 3B विरुद्ध 2B चे ताळमेळ-पत्र
  • भरणा केला असल्यास DRC-03 चा ARN
  • कागदपत्रे तयार नसल्यास 15 दिवसांची मुदत मागा

DRC-06 चेकलिस्ट

  • प्राथमिक आक्षेप (मुदत, DRC-01A नाही, चुकीचे कलम)
  • पुराव्यासह गुणदोषांवर युक्तिवाद
  • मागणी तक्ता: मान्य विरुद्ध वादग्रस्त रक्कम
  • वैयक्तिक सुनावणीची लेखी मागणी

REG-18 चेकलिस्ट

  • REG-17 चा आधार शब्दशः उद्धृत करा
  • चूक दुरुस्तीचा पुरावा (रिटर्न दाखल, पत्त्याचा पुरावा)
  • मागणी: GSTIN रद्द करू नये
  • 7 कामाच्या दिवसांत उत्तर — निलंबन लवकर लागते

मसुदा फक्त सुरुवात आहे, दाखल नव्हे. मसुदा बनवा, मग पोर्टलवर सादर करण्यापूर्वी प्रत्येक आकडा तुमच्या CA कडून तपासून घ्या — उत्तरातील चुकीची मान्यता मागे घेता येत नाही.

ASMT-10

रिटर्न छाननीमध्यम धोका

रिटर्न छाननीत अधिकाऱ्याला तफावत आढळली आहे व त्याला स्पष्टीकरण हवे आहे.

कायदा
s.61, Rule 99
कशात उत्तर द्यावे
ASMT-11
उत्तराची मुदत
30 दिवस (किंवा अधिकाऱ्याने दिलेली मुदत)
ASMT-10 चे उत्तर तयार करा →

DRC-01A

निश्चित केलेल्या कराची सूचना (कारण दाखवा आधी)मध्यम धोका

औपचारिक कारण दाखवा नोटीस देण्यापूर्वी अधिकारी तुम्हाला त्याच्या मते देय कर सांगत आहे. तुम्ही भरू शकता किंवा आक्षेप घेऊ शकता.

कायदा
s.73(5)/74(5), Rule 142(1A)
कशात उत्तर द्यावे
DRC-01A Part B
उत्तराची मुदत
सूचनेत सांगितलेली मुदत (बहुधा 7–30 दिवस)
DRC-01A चे उत्तर तयार करा →

DRC-01

कारण दाखवा नोटीस (सारांश)जास्त धोका

कर, व्याज व दंडाची औपचारिक मागणी. उत्तर न दिल्यास तुमच्याविरुद्ध आदेश निघू शकतो.

कायदा
s.73/74, Rule 142(1)
कशात उत्तर द्यावे
DRC-06
उत्तराची मुदत
30 दिवस किंवा नोटिशीत सांगितलेली मुदत
DRC-01 चे उत्तर तयार करा →

DRC-01B

देण्यात तफावत: GSTR-1 विरुद्ध GSTR-3Bमध्यम धोका

GSTR-1 मध्ये जाहीर कर, GSTR-3B मध्ये भरलेल्या करापेक्षा ठराविक मर्यादेहून जास्त आहे. तफावत भरा किंवा समजावून सांगा.

कायदा
Rule 88C
कशात उत्तर द्यावे
DRC-01B Part B
उत्तराची मुदत
7 दिवस — उत्तर देईपर्यंत पुढील कालावधीचा GSTR-1 बंद राहतो
DRC-01B चे उत्तर तयार करा →

DRC-01C

ITC तफावत: GSTR-2B विरुद्ध GSTR-3Bमध्यम धोका

GSTR-3B मध्ये घेतलेला ITC, GSTR-2B मधील उपलब्ध ITC पेक्षा ठराविक मर्यादेहून जास्त आहे.

कायदा
Rule 88D
कशात उत्तर द्यावे
DRC-01C Part B
उत्तराची मुदत
7 दिवस — उत्तर देईपर्यंत पुढील कालावधीचा GSTR-1 बंद राहतो
DRC-01C चे उत्तर तयार करा →

GSTR-3A

रिटर्न न दाखल केल्याची नोटीसमध्यम धोका

तुम्ही रिटर्न दाखल केलेले नाही. न दाखल केल्यास अधिकारी उत्तम अंदाजाने तुमच्या कराचे निर्धारण करू शकतो (ASMT-13).

कायदा
s.46, Rule 68
कशात उत्तर द्यावे
पत्र / रिटर्न दाखल करून
उत्तराची मुदत
15 दिवस
GSTR-3A चे उत्तर तयार करा →

REG-03

नोंदणी अर्जावर खुलासाकमी धोका

तुमची नोंदणी मंजूर करण्यापूर्वी अधिकाऱ्याला अधिक माहिती किंवा कागदपत्रे हवी आहेत.

कायदा
Rule 9(2)
कशात उत्तर द्यावे
REG-04
उत्तराची मुदत
7 कामाचे दिवस

REG-17

नोंदणी रद्द करण्याची कारण दाखवा नोटीसजास्त धोका

अधिकारी तुमचा GSTIN रद्द करू इच्छितो — बहुधा रिटर्न न दाखल केल्याने किंवा जाहीर पत्त्यावरून काम न केल्याने.

कायदा
s.29, Rule 22(1)
कशात उत्तर द्यावे
REG-18
उत्तराची मुदत
7 कामाचे दिवस
REG-17 चे उत्तर तयार करा →

REG-31

निलंबन व रद्दीकरणाची सूचनाजास्त धोका

रिटर्नमधील मोठ्या तफावतीमुळे (उदा. GSTR-1 विरुद्ध 3B, 2B विरुद्ध 3B) तुमची नोंदणी निलंबित केली आहे.

कायदा
Rule 21A(2A)
कशात उत्तर द्यावे
पत्र / रिटर्न दाखल करून
उत्तराची मुदत
30 दिवस

ADT-01

विभागीय लेखापरीक्षणाची नोटीसमध्यम धोका

विभाग तुमच्या खात्यांचे लेखापरीक्षण करेल. सांगितलेल्या वेळी व ठिकाणी नोंदी सादर कराव्या लागतील.

कायदा
s.65, Rule 101
कशात उत्तर द्यावे
पत्र / रिटर्न दाखल करून
उत्तराची मुदत
लेखापरीक्षणापूर्वी किमान 15 कामाच्या दिवसांची सूचना

CMP-05

कारण दाखवा नोटीस: कंपोझिशन पात्रतामध्यम धोका

अधिकाऱ्याच्या मते तुम्ही कंपोझिशन योजनेस पात्र नाही.

कायदा
Rule 6(4)
कशात उत्तर द्यावे
CMP-06
उत्तराची मुदत
15 दिवस

ASMT-14

नोंदणी नसलेल्या व्यक्तीला कारण दाखवा नोटीसजास्त धोका

विभागाच्या मते तुमची नोंदणी व्हायला हवी होती आणि तो तुमच्या कराचे निर्धारण करू इच्छितो.

कायदा
s.63, Rule 100(2)
कशात उत्तर द्यावे
पत्र / रिटर्न दाखल करून
उत्तराची मुदत
15 दिवस

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

GST नोटीस खरी आहे हे कसे ओळखावे?

प्रत्येक खऱ्या नोटिशीवर दस्तऐवज ओळख क्रमांक (DIN) असतो, किंवा ती GST पोर्टलवरील View Notices and Orders मध्ये दिसते.

रिटर्न दाखल केले असेल तर नोटिशीकडे दुर्लक्ष करता येते का?

नाही. ARN व तपशिलासह उत्तर द्या, जेणेकरून कार्यवाही औपचारिकपणे बंद होईल.